میراث آریا: اینجا کاخ سعد آباد است، یکی از قدیمی ترین کاخ های واقع در تهران که عمری به قدمت یک قرن دارد. کاخی که در روزگاری شکوه و عظمت بسیاری داشت و پهلوی ها چندین سال در این عمارت زندگی گذرانده اند. اما این روزها بخش هایی از همین کاخی که گوشه ای از هنر، معماری و تمدن ایرانی را نشان جهانیان می دهد مورد حمله رژیم آمریکایی صهیونیستی قرار گرفته است. حالا که حدود یک ماه از حمله رژیم آمریکایی صهیونیستی  به حریم مجموعه سعدآباد می گذرد و سه بنای «کاخ سبز»، «موزه برادران امیدوار»، و کوشک (عمارت والی) در اثر موج انفجارها، خسارت سازه‌ای جدی دیده اند، با حضور در مجموعه کاخ سعدآباد و این سه کاخ راوی خسارت های رژیم آمریکایی صهیونیستی به تمدن ایرانی هستیم.

* تعطیلی سعدآباد به دلیل شرایط موجود

علیرغم اینکه همیشه بهار به عنوان بهترین فصل برای عکاسی، پیاده روی و بازدید از موزه های کاخ سعدآباد بوده است، اما این روزها به دلیل شرایط موجود، بنا شده است تا اطلاع ثانوی مجموعه موزه و کاخ های سعدآباد تعطیل باشد و این مجموعه پذیرای حضور مردم نباشد تا کاخ های آسیب دیده مرمت شده و ایمنی مردم رعایت شود. هوای امروز کاخ، چیزی بین بهار و زمستان است، صدای آواز گنجشک ها میان درخت های سبز و سر به فلک کشیده فضایی است دور از هیاهو و شلوغی شهر.

** موزه برادران امیدوار؛ پربازدیدترین موزه کاخ سعدآباد

در بدو ورود به هر بازدید کننده ای کلاهی ایمنی می دهند تا در برابر خطرهای احتمالی نظیر ریزش سقف ها در امان باشد. قبل از ورودی کاخ موزه سبز، خانه ای با شیروانی قرمز خودنمایی می کند که حالا شیروانی اش هم آسیب دیده است. اینجا موزه برادران امیدوار است که حالا گچ بری های نما و شیشه های در و پنجره هایش شکسته شده و ترک خورده است و به جای شیشه ها، پلاستیک هایی روی چهارچوب درها دیده می شود. چهارچوب دوپنجره بالایی نیز از جا درآمده و روی زمین قرار داده شده است. روی چهار ستونی که در نمای این بنا دیده می شود ترک‌های فراوانی مشاهده می شود.

در ورودی این موزه یک محفظه شیشه ای دیده می شود که وسیله نقلیه برادران امیدوار حین سفرهایشان بوده است. موزه برادران امیدوار متعلق به دو برادر جهانگرد ایرانی به نام عیسی و عبدالله امیدوار بوده که سالهای قبل به مدت ده سال به عنوان اولین جهانگردان پژوهشگر ایرانی به مناطق کمتر شناخته شده سفر کرده و داستان ماجراجویی شان به صورت کتاب منتشر شده است. ساختمان این موزه شامل اشیای شخصی این جهانگردان و عکسها و یادگاری هایشان از سفرهایشان است.

** ورودی موزه، سنگ ریزه هایی که زیر پایتان خرد تر می شود

روی سنگ ریزه هایی که سنگ فرش این بنا هستند، پرده آبی دیده می شود. تقریبا باید از ده پله بالا بروید تا به در ورودی این بنا برسید. تمامی این ده پله پر است از شیشه های خرد شده و سنگ و آجرهایی که زیر پایتان خش خش می کند. ورودی بنا این سنگ ریزه ها بیشتر می شود و وقتی داخل می شوید، بوی گچ و رنگ های دیوار که به گفته کارشناس حاضر به تازگی رنگ شده بود، بیشتر به مشام می رسد. یک نقشه جهان به رنگ آبی روی دیوار روبرو دیده می شود و روی برخی دیوارهای سالم، عکس هایی از برادران امیدوار قرار دارد.

این موزه شامل ۴ اتاق است که کالسکه‌خانه و استراحت‌گاه سورچی‌ها بوده است. در جنگ اخیر دیوارهای این اتاق ها و سقف ها ترک‌های عمیقی برداشته و بخشی از دیوارها ریزش کرده است طوریکه آنقدر روی زمین اتاق ها گچ ریخته که به سختی می توان قدم برداشت. همچنین لوسترها و اورسی‌ها صدمات جدی دیدند.

** پرده آبی که از دید دشمن غافل ماند

موضوعی که به کثرت دیده می‌شود این است که در مقابل همه کاخ و موزه های مجموعه سعدآباد، پرده آبی قرار دارد که متاسفانه از دید دشمن غافل مانده است.

** نیازی: چه اقداماتی برای حفاظت از کاخ موزه ها انجام شده است؟

فتح اله نیازی مرمت گر کاخ سعدآباد درباره اقدامات و تمهیدات لازمی که برای شرایط فعلی و جلوگیری از خسارت به کاخ در نظر گرفته شده است، گفت: تاکنون تمهیدات حفاظتی پیشگیرانه را انجام دادیم و برخی وسایل و اشیا را به فضای زیر زمینی منتقل کردیم. با اینکه کاخ سعدآباد مخزن امن ندارد اما پنجره هایش را ایمن کردیم تا کمتر خسارت ببیند.
او درباره محافظت از آینه کاری ها گفت: آینه کاری ها را نمی شود کاری کرد و متاسفانه موج انفجار باعث خرابی آینه ها می شود.
نیازی ادامه داد: در هیچکدام از جنگ های جهانی و جنگ های تحمیلی کاخ سعدآباد آسیب جدی ندیده بود و این اولین جنگی است که به این شکل متحمل خسارت می شود.

* عمارت والی؛ تخریب شیشه ها و چوب ها/ عمارتی که لوکیشن سریال «معمای شاه» بود

کمی آن طرف تر و قبل از ورودی کاخ سبز، بعد از عبور از دری چوبی، پله های بی شماری شما را به فضای بالای کاخ در میان کوه ها وصل می کند. روبروی این مکان، عمارت والی قرار دارد. از عمارت والی که بدنه بنای آن بیشتر چوب است، چوب هایی شکسته و خرد شده روی زمین دیده می شود و شیشه های تمام ساختمان و حتی برخی درها نیز به طور کامل شکسته شده است. شیروانی بزرگ قرمز که سقف این عمارت است، آسیب جدی دیده و به گفته شاهدین از شدت صدای انفجار ترک برداشته است. کمی جلوتر که می روید ترک های عمیقی در دیوارها می بینید و بخشی از دیوارها فرو ریخته است، گچ بری سقف ها جدا شده و بدنه چوبی سقف مشخص است، در یکی از اتاق تا تزیینات داخلی نیز تخریب شده است. محمدرضا ورزی نویسنده و کارگردان سریال های تلویزیونی از این بنا برای فیلم سینمایی پروین بهره برده است.

** بارانی که سعدآباد را نجات داد

به گفته یکی از کارشناسان حاضر در مجموعه به دلیل وجود درخت های فراوانی که در محوطه سعدآباد دیده می شود، احتمال آتش سوزی ناشی از انفجار به شدت وجود داشت اما آنچه جلوی این پدیده را گرفت، بارندگی شدید بود.

** کاخ سبز؛ تخریب شکوه و تمدن ایرانی

کاخ سبز یکی از زیباترین کاخ های موجود در مجموعه سعدآباد است که محل استراحت رضا پهلوی بوده است. این کاخ دارای چندین اتاق است. اتاق خواب، تالار غذا خوری، اتاق انتظار مهمان و سالن اصلی. از پله های منتهی به عمارت والی که پایین می آیید با یک فاصله ای به حوضی بزرگ می رسید. یک پرده سفید و آبی که جای چند سوراخ دایره ای شکل روی آن دیده می شود، روبروی ما است. عظمت و شکوه نمای بیرونی این کاخ نظر همه را به خود جلب می کند. یکی از کارشناس ها به جای ترکش های ناشی از موشک ها روی بدنه سنگی کاخ سبز اشاره می کند. روی شیشه های پنجره های کاخ سبز، پلاستیک هایی ضخیم کشیده شده است.

وقتی به چهارچوب در سفید و نقره ای این کاخ نزدیک می شوید، فقط یکی از دو در بزرگ باز است و می توانید از همان یک در عبور کنید. زیر پاهایتان خرده شیشه و خرده سنگ های سقف صدا می کند تا جایی که هنگام خروج احساس می کنید این شیشه ها داخل کفشتان هم رفته اند.

** فرشی که دیگر قرمز نیست!

از همان یک در که به سختی عبور می‌کنید تلی از سنگ و گچ سد راهتان می شود که مرمت گرها به زحمت این مقدار از گچ ها را به یک گوشه منتقل کرده اند. از ۱۰ پله چوبی که فرش قرمز روی آنها پهن شده به اتاق های طبقه اول می رسید. هنوز هم تعدادی کارشناس مشغول مرحله نجات بخشی هستند. آنها روی زمین و کنار سنگ و گچ ها نشسته اند و با دستکش مخصوصی که در دست دارند، سعی می کنند بقایای مهم این بنا را از روی زمین جمع کرده و داخل کیسه انداخته و بعد به محل امنی که دروم ظروف محکم در دار است، منتقل کنند. هر کدام از این ظرف ها با برچسبی از دیگری تفکیک شده است، روی یکی نوشته تکه های لوستر، دیگری آینه کاری، نقاشی دیواری اتاق غذاخوری و ... برخی کارشناس ها روی کفش هایشان کاور کشیده اند تا نکات ایمنی را رعایت کرده باشند.

گوشه ای از اتاق خواب، سقف چوبی ریزش کرده و گوشه دیگر اتاق، پرده های سفید در چند سمت پاره شده و بر زمین افتاده است و بخشی از آینه کاری دیوارها روی زمین ریخته است. روی فرش میان اتاق نیز تکه های لوستر و آینه کاری های زیادی دیده می شود.در اتاق غذاخوری، میز نهارخوری و چند صندلی دیده می شود. از شدت انفجار، بخشی از لوستر از سقف جدا شده و خطر ریزش دارد. گوشه اناق یک کمد دیواری چوبی با نقاشی روی آن دیده می شود. پرده آبی بلندی جلوی پنجره ها خودنمایی می کند. نقاشی های دیواری شکسته و برخی ترک برداشته است و کارشناس مربوطه می گوید: تکه های خرد شده از لوستر، آینه کاری ها و گچ بری و نقاشی ها را از روی فرش و زمین جمع آوری کردیم و داخل ظرف ها منتقل کردیم.

تالار بعدی، تالار آینه است که آینه کاری های مسطح آسیب دیده و آینه هایی که در قوس قرار دارد صدمه ندیده است. بخشی از اشیای چوبی و با ارزش را داخل کیسه های ضخیمی بسته بندی کردند تا به محل امنی منتقل کنند. میزان ریزش آینه ها در این تالار به نسبت سایر تالارها کمتر است.

اتاق بعدی، اتاق کار رضا پهلوی است که تمامی میزها و صندلی ها خاتم کاری است و آسیبی ندیده است. اما بیشتر نقاشی های دیواری و گچبری ها و سقف ترک برداشته و باعث ریزش شده است و روی زمین و اشیای چوبی ریخته است. اتاق انتظار نیز خیلی آسیبی ندیده است و فقط گچ بری و آینه کاری های بخشی از گوشه دیوار ریزش کرده است. یکی از پرده هایی که به رنگ آبی فیروزه ای است نیز از جای خود درآمده و روی زمین افتاده است.

** درختی هزارساله که از شدت صدای انفجار، ترک عمیقی برداشته بود

از کاخ که بیرون می آیید به فاصله زیادی یکی از درخت های هزار ساله بر اثر موج انفجار ترک عمیقی خورده است که یکی از شاهدین می گوید اگر نجاری می خواست این درخت را برش دهد شاید کار بسیار دشواری بود و موج انفجار چنین خسارتی به طبیعت سعدآباد وارد کرده است.

انتهای پیام/